Nổi bật

Công nghệ sinh học và triển vọng ứng dụng trong chọn tạo giống lúa ở Việt Nam

"Công nghệ sinh học và triển vọng ứng dụng trong chọn tạo giống lúa ở Việt Nam", PGS. TS. Phạm Xuân Hội (Chủ biên), NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2019
       Lúa là một trong những cây trồng quan trọng nhất trên thế giới với hơn 3 tỉ người sử dụng hàng ngày. Ở Việt Nam, lúa là mặt hàng xuất khẩu chủ lực, có vai trò đặc biệt quan trọng với trên 70% dân số và an ninh lương thực của đất nước. Thực tế đã chứng minh tốc độ tăng năng suất lúa có hiện tượng bão hòa và đang bị chững lại. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng thường xuyên trên diện rộng và nhiều khi ở mức độ vượt tầm kiểm soát của con người, nếu chỉ sử dụng đơn thuần các phương pháp chọn giống truyền thống, năng suất lúa gạo của Việt Nam không thể tăng quá 20 - 25% trong vòng 10 năm tới, điều này không đáp ứng được tốc độ tăng dân số và nhu cầu xuất khẩu của Việt Nam. Do đó, đã đến lúc chúng ta phải kết hợp một cách hài hòa phương thức lai truyền thống với công nghệ sinh học để chọn tạo giống lúa một cách nhanh, chính xác và hiệu quả. Trong khi các phương pháp chọn giống truyền thống vẫn là chỗ dựa chủ yếu để duy trì sản lượng thì các công cụ chọn giống cây trồng sử dụng công nghệ sinh học hiện đại sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc hiện thực hóa một bước nhảy vọt trong chọn tạo giống lúa có các tính trạng mong muốn như năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh và các điều kiện ngoại cảnh bất lợi. Cách tiếp cận mới trong chọn tạo giống lúa hiện nay là chuyển dịch và tích hợp các kiến thức, thành tựu của công nghệ sinh học hiện đại với phương pháp chọn giống truyền thống vào thành một công cụ hiệu quả nhằm vượt qua các rào cản trong chọn tạo giống lúa. Trong khuôn khổ cuốn sách chuyên khảo này, nhóm tác giả sẽ: (1) cập nhật một cách có hệ thống các kiến thức chung về cây lúa; từ lịch sử nguồn gốc, các đặc điểm di truyền và sinh học đến các dự báo tương lai và định hướng tiếp cận nghiên cứu chọn tạo giống lúa, (2) trình bày tập hợp các nghiên cứu về ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống lúa của Viện Di truyền Nông nghiệp; từ nghiên cứu cơ bản mới được tiếp cận ở Việt Nam như tương tác trên toàn hệ gen (GWAS), giải mã hệ gen và tin sinh học trong tầm soát chức năng hệ gen, phân lập và nghiên cứu chức năng gen và nhóm gen quan trọng, chuyển gen, bất hoạt gen (RNAi) và chỉnh sửa hệ gen (genome editing) đến các nghiên cứu đã cho kết quả khả quan ứng dụng trong thực tiễn như đột biến thực nghiệm, chọn giống phân tử và nghiên cứu các tác nhân gây bệnh ở lúa. Bố cục cuốn sách được trình bày theo thứ tự logic, dễ hiểu, từ các nguyên lý cơ bản đến các kỹ thuật phức tạp. Xuyên suốt cuốn sách chuyên khảo này là sự lồng ghép và kết hợp giữa kiến thức, kết quả nghiên cứu của các đồng nghiệp trong và ngoài nước với kết quả, kinh nghiệm của nhóm tác giả.